ارتباط تغذيه و سرطان

پروفسور محمد حسین سلطان زاده

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

طی دوره بالینی عفونی از میوکلینیک آمریکا

www.ProfessorSoltanzadeh.com

بدن انسان به عناصر مختلفي نياز دارد که توسط خوراکي­هايي که مي­خوريم فراهم مي­شود. به عبارتي ديگر هر نوع خوراکي با داشتن مقدار اندک يا زيادي از هر کدام از اين عناصر بخشي از از نيازهاي بدن را براي سالم بودن و فعاليت­هاي حياتي فراهم مي­کند. بنابراين هيچ­گاه نبايد توصيه کرد که چه نوعي خوراکي را نخوريم و چه نوعي را به مقدار زياد مصرف کنيم بلکه بايد تنوع غذايي را در نظر بگيريم. اگر خبري علمي انتشار مي­يابد مبني بر اين که برخي خوراکي­ها باعث بروز برخي بيماريها مي­شوند، اين نيست که ديگر نبايد اين گونه خوراکي­ها مصرف شود بلکه بايد به مقدار کم يا نه خيلي زياد در جيره غذايي روزانه وجود داشته باشد. همچنين بايد ياد آور شد که برخي از پژوهش­هاي دانشمندان فقط در حد فرضيه هستند و هنوز دليل قانع کننده­اي براي اثبات فرضيه خود ندارند و فقط يافته­هاي حاصل از نتايج آماري پژوهش­هاي خود را ارائه داده­اند.

سرطان لوزالمعده و آنتي اکسيدان

آن دسته از افرادي که در وعده­هاي غذايي خود از آنتي اکسيدان­ها استفاده مي­کنند علاوه بر بهره­مندي از مزاياي متعدد مصرف ويتامين­ها و مواد معدني از ابتلا به سرطان لوزالمعده نيز مصون خواهند ماند.بررسي­هاي انجام شده روي 23500 نفر در رده­هاي سني 40 تا74 سال نشان مي­دهد افرادي که در رژيم غذايي خود از مواد غذايي محتوي ويتامين E,C و سلنيوم استفاده مي­کنند 64 درصد کمتر از سايرين به سرطان لوزالمعده مبتلا مي­شوند.مواد غذايي نظير غلات، ماهي، گوشت مرغ، گوشت قرمز، زرده تخم مرغ، دانه هاي روغني، مرکبات، توت قرمز، فلفل دلمه­اي سبز و قرمز و روغن سبزيجات حاوي ويتامين­هاي مذکور است.يکي از وظايف لوزالمعده ترشح آنزيم کمک کننده به هضم غذا و کارکرد ديگر آن ترشح هورمون تنظيم کننده قند خون در بدن است.

مصرف نمک و سرطان معده

مصرف زياد نمک فقط آن چيزي نيست که در چيپس و تنقلات مي­بينيم بلکه بخش عمده­اي از نمک درون غذا نهفته است.بنياد جهاني تحقيقات سرطان که درزمينه پيشگيري از سرطان از طريق رژيم غذايي، ورزش و کنترل وزن فعاليت مي­کند اعلام کرد مردم بايد نمک کمتري بخورند و از غذاهايي که نمکي بودنشان محرز است، پرهيز کنند. اين پژوهشگران مي­گويند مصرف زياد نمک نه فقط براي فشار خون خوب نيست بلکه مي­تواند به بيماري قلبي و سکته و همچنين بروز سرطان منجر شود.ميزان نمک توصيه شده شش گرم در روز يعني در حدود يک قاشق چاي خوري است اما بنياد جهاني تحقيقات سرطان مي­گويد مردم تقريبا روزانه 6،8گرم نمک مي­خورند.برخي از غذاها روي بسته بندي خود ميزان سديم موجود در غذا را ذکر مي­کنند براي اينکه مشخص شود اين غذا چه­ قدر نمک دارد بايد ميزان سديم ذکر شده را در 2.5 ضرب کرد."کيت مندوزا" مدير بنياد جهاني تحقيقات سرطان گفت: درمان سرطان معده مشکل است چرا که در بيشتر موارد زماني متوجه آن مي­شويم که بيش از حد پيشرفت کرده است.تغيير در شيوه زندگي و کاهش مصرف نمک و خوردن ميوه و سبزيجات مي­تواند از ابتلا به اين بيماري جلوگيري کند.  

قهوه و سرطان پوست

پژوهشگران دريافتند که افزايش تعداد فنجان­هاي قهوه کافئين دار مي­تواند خطر ايجاد کارسينوم سلول بازال را به عنوان شايع ترين نوع سرطان پوست ، کاهش دهد." جيلي هان" استاد يار بيمارستان برايگهام و زنان در آمريکا اظهار داشت: " اطلاعات ما نشان مي­دهد که با افزايش تعداد فنجان­هاي قهوه کافئين دار در روز مي­توانيد خطر ابتلا به کارسينوم سلول بازال را کاهش دهيد."

اين پژوهش نشان مي­دهد که قهوه کافئين دار خطر شايع­ترين نوع سرطان را کاهش مي­دهد. اين در حالي است که پژوهشگران اين پژوهش اظهار داشتند که توصيه نمي­کنند صرفا بر اساس اين اطلاعات مصرف قهوه را افزايش دهيد. اما نتايج اين تحقيق نشان مي­دهد کارسنيوم سلول بازال در فهرست بيماري­هايي قرار دارد که خطر آن با افزايش و کاهش ميزان قهوه ارتباط دارد.اين فهرست دربرگيرنده شرايطي با تبعات جدي منفي سلامتي چون ديابت نوع 2 و بيماري پارکينسون است.اگر چه اين نوع از سرطان پوست از سرعت رشد آهسته­اي برخوردار است اما بيماري شديدي را ايجاد کرده و بار سنگيني را روي سيستم مراقبت و سلامت مي­گذارد.سالانه 80هزار مورد ابتلا به اين بيماري در بريتانيا گزارش مي­شود.با توجه به تعداد گسترده موارد جديد که به اين بيماري مبتلا مي­شوند، تغيير رژيم روزانه که تاثير محافظتي داشته باشند مي­تواند به سلامتي عمومي کمک کند.از بيش از 112 هزار نفري که در اين تحقيقات شرکت کردند بيش از 22 هزار نفر آنها 20 سال است که به بيماري کارسنيوم سلول بازال مبتلا هستند. اين نتايج نشان مي­دهد که کافئين قهوه عامل کاهش خطر کارسينوم سلول بازال است. اين پژوهش مي­تواند زمينه­اي براي انجام تحقيقاتي روي تاثير کافئين در شکل گيري تومورهاي پوستي باشد.نتايج اين پژوهش در مجله تحقيقات سرطان منتشر شده است.

رژيم غذايي و سرطان پروستات

سرطان پروستات شايع­ترين سرطان در بين مردان محسوب مي­شود که با داشتن تغذيه­اي سرشار از مواد مغذي و کاهش مصرف چربي­ها مي­توان با خطر ابتلا به اين سرطان مقابله کرد. در کشورهاي آمريکاي شمالي از هر شش مرد يک نفر از سرطان پروستات رنج مي­برد اما اين سرطان با داشتن برنامه غذايي مناسب قابل پيشگيري خواهد بود.به عقيده پژوهشگران تشخيص به موقع اين بيماري بسيار حائز اهميت است و زماني که اين بيماري زود تشخيص داده شود به راحتي نيز قابل درمان است اما در بيشتر موارد زماني سرطان پروستات تشخيص داده ميشود که بيماري به اعضاي ديگر پيشرفت کرده است. براي پيشگيري از اين مشکل پزشکان به مردان بالاي 50 سال سفارش مي­کنند که به طور مرتب آزمايش خون و تست بدهند اما در اوايل اين بيماري شانس درمان آن بسيار بالاست.متخصصان و محققان حوزه تغذيه به اين نتيجه رسيده­اند که تغذيه نقش موثر و پيشگيرانه­اي در سلامت پروستات دارد و مي­تواند مردها را از آسيب اين بيماري در امان بدارد. مصرف سبزيجات خانواده کلم­ها مثل بروکلي، گل کلم و غيره سرشار از ترکيباتي به نام ايزوتيوسيانات هستند که تاثير مثبتي روي سلامتي افراد دارد.اين سبزيجات همچنين حاوي آنتي اکسيدان­ها که با سرطان مبارزه مي­کند.ماهي ها و روغن گياهي سرشار از اسيدهاي چرب امگا3 هستند که خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش مي­دهند.ويتامين E تاثير زيادي در افزايش سلامت پروستات و مقابله با سرطان آن دارد. روغن­هاي گياهي، مارگاين، گردو، دانه ها و مغزهاي روغني، جوانه گندم و غلات کامل منابع خوب ويتامين Eو عناصر فيتوشيميک هستند که نقش موثري در پيشگيري از سرطان پروستات ايفا مي­کنند. " ليکوپن" عنصري است که در گوجه فرنگي ، گريپفروت صورتي و هندوانه به وفور وجود دارد.نتايج پژوهشي که روي 48 هزار مرد انجام شد،نشان مي­دهد که ليکوپن خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش مي­دهد و گوجه فرنگي پخته شده حاوي ليکوپن بيشتري است.

سلنيوم يکي از املاح معدني طبيعي است که نقش پيشگيرانه­اي در برابر سرطان پروستات ايفا مي­کند.اين آنتي اکسيدان مفيد در گردو به خصوص گردوي برزيلي،غذاهاي دريايي ، ماهي ، سبوس گندم، جوانه گندم،جو دوسر و برنج وجود دارد.محصولات تهيه شده از سويا از هيپرتروفي پروستات پيشگيري کرده و باعث کاهش سرعت رشد تومورهاي سرطاني مي­شوند. اين خاصيت سويا مربوط به ايزوفلاون­هاي موجود در آن است.اين عنصر گياهي باعث کاهش ترشح هورمون­هاي مردانه­اي مي­شود که به رشد بي­رويه بافت­هاي پروستاتي منجر مي­شود. مرداني که از هيپرتروفي پروستات رنج مي­برند بايد آب و نوشيدني هاي غير الکلي زيادي بنوشند تا مثانه آنها تميز شود.نوشيدن مايعات سالم مثل آب ميوه­هاي طبيعي به خصوص آب انار و چاي سبز تاثير به سزايي در کاهش ابتلا به اين بيماري ايفا مي­کند. از مصرف غذاهاي تند همچنين الکل، کافئين و ترکيباتي که باعث تحريک مجاري ادراري مي­شوند نيز بايد پرهيز کرد.گوشت­هاي قرمز سرشار از چربي­هاي حيواني هستند .مصرف بيش از اندازه گوشت قرمز و چاقي بي ارتباط با مشکلات مربوط به پروستات نيست .کاهش مصرف گوشت به لاغري نيز کمک کرده و خطر سرطان پروستات را کاهش ميدهد.